M T W T F S S
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 /pl/calendar/ajax_lista/2018-12-13 3 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Gminy i Miasta Powiatu Mińskiego:

  • Mińsk Mazowiecki (miasto)
  • Sulejówek
  • Cegłów
  • Dębe Wielkie
  • Dobre
  • Halinów
  • Jakubów
  • Kałuszyn
  • Latowicz
  • Mińsk Mazowiecki (gmina)
  • Mrozy
  • Siennica
  • Stanisławów
bip newsletter

Fenomen mechanizmu 1%

Dodano: 2012-03-13, odsłon: 2042



W 1996 roku na Węgrzech powstał i został wprowadzony nowy sposób pomocy organizacjom pozarządowym. Pomysł został bardzo dobrze przyjęty przez społeczeństwo i z czasem zaczęły korzystać z niego także inne europejskie państwa, w tym Polska. Jaki to sposób pomocy? Oczywiście, mechanizm 1% podatku dochodowego. To dzięki jego istnieniu od 2004 roku w Polsce stale rośnie liczba NGO-sów posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP).

W 1996 roku na Węgrzech powstał i został wprowadzony nowy sposób pomocy organizacjom pozarządowym. Pomysł został bardzo dobrze przyjęty przez społeczeństwo i z czasem zaczęły korzystać z niego także inne europejskie państwa, w tym Polska. Jaki to sposób pomocy? Oczywiście, mechanizm 1% podatku dochodowego. To dzięki jego istnieniu od 2004 roku w Polsce stale rośnie liczba NGO-sów posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP).

Statystyki

Możliwość przekazania 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego istnieje w Polsce od 2004 roku. Na wykresie 1. przedstawiona została liczba podatników, którzy w latach 2004-20011 skorzystali z mechanizmu 1%.
 

Wykres 1. Liczba podatników, którzy przekazali 1% podatku na OPP w latach 2004-2010

Źródło: Dane Ministerstwa Finansów
 

W pierwszym roku funkcjonowania mechanizmu skorzystało z niego jedynie 80 320 podatników, czyli 0,3% uprawnionych. Rok później było to już 680 541 osób, czyli 3%. Ilość osób przekazujących 1% podatku na rzecz OPP rośnie z każdym rokiem. Największy sok nastąpił w latach 2007-2008. W 2007 roku z mechanizmu skorzystało 1 604 142 podatników, a rok później ponad trzy razy więcej – 5 134 475 osób. Spowodowane to było ułatwieniem procedury przekazywania części podatku. W 2011 1% swojego podatku przekazało już 10 134 625 podatników, czyli ponad 38% osób do tego uprawnionych.
 

Poza tym, ile osób skorzystało z tego mechanizmu od momentu jego wprowadzenia, ważne jest także całościowe spojrzenie na wielkość tej pomocy. Na wykresie 2. przedstawiona została łączna kwota środków, które zostały przekazane na rzecz OPP poprzez mechanizm 1% w latach 2004-2011.
 

Wykres 2. Kwota środków przekazanych na rzecz OPP poprzez mechanizm 1%
w latach 2004-2010 w mln PLN

Źródło: Dane Ministerstwa Finansów
 

W 2004 roku, wcześniej wskazane 0,3% podatników, przekazało na rzecz OPP jedynie 10,4 mln zł, czyli 0,03% podatku należnego. Z każdym kolejnym rokiem kwota łączna rosła dość dynamicznie. Jedyny spadek w dotychczasowej historii mechanizmu miał miejsce w roku 2010. Było to spowodowane przede wszystkim zmniejszeniem ogólnej kwoty odprowadzanego podatku, co było konsekwencją obniżenia stawek podatkowych. W 2011 powrócił trend rosnący – przekazane zostało łącznie 400,2 mln zł, co stanowiło 0,67% podatku należnego. W roku tym, podatnik przekazał średnio 39 zł na rzecz OPP.
 

Kto może przekazać?

Należy pamiętać, że przekazanie 1% podatku nie jest obowiązkiem, lecz prawem podatnika. Jakiej grupy podatników? Można wyróżnić trzy:

  • podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, w tym uzyskujących dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych,
  • podatników opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
  • podatników prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą i korzystających z linowej 19-procentowej stawki podatku.

Ponadto mogą dokonać tego również emeryci, ale jedynie w przypadku samodzielnego rozliczania się, bez pomocy ZUS.
 

Procedura

Podatnik, który płaci podatek dochodowy od osób fizycznych, może przekazać 1% swojego podatku na rzecz wybranej przez siebie OPP. Nie może wybrać jej całkowicie przypadkowo. Organizacja ta musi znajdować się na oficjalnym wykazie, który został ogłoszony przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej i zamieszczony w formie elektronicznej w Biuletynie Informacji Publicznej. Do 2007 roku podatnik musiał samodzielnie dokonać przelewu na konto OPP i następnie odliczyć przelaną kwotę w rozliczeniu podatkowym. Od 2007 roku podatnik jest jedynie zobowiązany do wskazania w swoim zeznaniu organizacji, a przekazanie pieniędzy należy już do obowiązków urzędu skarbowego. Należy pamiętać, że aby osoba mogła przekazać swój 1%, musi złożyć rozliczenie roczne we wskazanym w ustawie terminie.
 

Kto może dostać?

Z finansowania w postaci 1% podatku dochodowego mogą korzystać jedynie organizacje pożytku publicznego. Możliwość posiadania takiego statusu przez NGO-sy wprowadziła od 1 stycznia 2004 roku Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Z tym statusem wiążą się zarówno przywileje, jak i obowiązki organizacji. Poza możliwością korzystania z mechanizmu 1%, mogą one także korzystać z licznych przywilejów prawno-podatkowych.
 

Organizacja ma także obowiązki związane z mechanizmem. Może ona przeznaczyć otrzymane pieniądze jedynie na prowadzenie działalności pożytku publicznego. Konieczne jest później opisanie sposobu ich wykorzystania w sprawozdaniu merytorycznym organizacji. Jest ono w pełni jawne, najczęściej publikowane na stronie internetowej organizacji.
 

Patrząc na cały sektor pozarządowy, można stwierdzić, że z 1% najczęściej korzystają organizacje zajmujące się ochroną zdrowia, usługami socjalnymi i pomocą społeczną.
 

Kto przekazuje?

To czy podatnik przekazuje 1% swojego podatku na OPP,czy nie, zależy w dużym stopniu od kilku czynników.
 

Pierwszym z nich jest wykształcenie.Największą grupę wśród osób korzystających z mechanizmu 1% stanowią osoby z wyższym wykształceniem - ok. 50%. Dla porównania jedynie 10% osób z wykształceniem podstawowym skorzystało z tej możliwości.
 

Chęć przekazania 1% jest także związana z zamożnością podatnika. Osoby, które mają niewielkie dochody są przekonane, że ich 1% nic nie znaczy. Jedynie 20% takich osób przekazuje swój 1% na OPP. Inaczej sytuacja wygląda wśród osób zamożniejszych – tu zaangażowanie deklaruje ok. 50%.
 

Istotnym czynnikiem są oczywiście poglądy podatników, dotyczące funkcjonowania trzeciego sektora. Ci, którzy ufają w skuteczność działania organizacji pozarządowych i wierzą w pozytywne efekty współpracy chętniej przekazują swój 1%.
 

Motywacja

Z jakiego powodu Polacy decydują się na przekazywanie 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego? Istnieją dwie grupy ludzi.
 

Pierwsza z nich w pełni świadomie decyduje się na taką formę pomocy OPP. Są to osoby, które wierzą w skuteczność działania organizacji pozarządowych i chcę mieć w tym swój udział, chociażby najmniejszy. Te osoby podejmują decyzję w sposób przemyślany i zaplanowany. Wybór organizacji nie jest przypadkowy.
 

Drugą grupę stanowią osoby podejmujące decyzję w sposób nieprzemyślany. W trakcie wypełniania zeznania podatkowego po prostu wpisują nazwę jakiejkolwiek organizacji – której nazwę słyszeli, widzieli w telewizji czy Internecie. Nie interesują się one sposobem wykorzystania przekazanych pieniędzy, a po kilku miesiącach mogą już nawet nie pamiętać nazwy organizacji, którą wskazali w zeznaniu podatkowym.
 

Na obie grupy osób wpływ mają media. Z tego powodu organizacje pozarządowe coraz częściej prowadzą kampanie informacyjno-promocyjne pokroju tych prowadzonych przez sektor komercyjny. Dla organizacji pozarządowych 1% stał się kolejnym źródłem finansowania działalności. W związku z tym, zaczęła się zacięta walka o podatników. Zachęta do przekazywania poszczególnym organizacjom 1% jest przedstawiana w telewizji, radiu, Internecie, prasie, na billboardach. Podatnicy mają ogromny wybór – na liście OPP znajduje się ponad 8 tysięcy organizacji, a podatnik może zdecydować się tylko na jedną.
 

Polacy najchętniej przekazują pieniądze organizacjom dużym i znanym z mediów. Są gotowi im zaufać i wierzyć, że przekazane pieniądze zostaną odpowiednio wykorzystane. Jest to duży problem dla niewielkich, lokalnych organizacji, których nie stać na kampanie promocyjne. Mogą one liczyć na wsparcie lokalnych społeczności i wśród nich muszą się promować i dbać o jak najlepszy wizerunek.
 

Idea

Ważne jest zrozumienie, że przekazanie 1% podatku dochodowego nie ma nic wspólnego z filantropią. Nie można jego przekazywania nazwać darowizną. Darowizna jest dobrowolna i opiera się na dzieleniu własnymi pieniędzmi z dowolną fundacją czy stowarzyszeniem. Przekazanie 1% podatku to możliwość wskazania sposobu wykorzystania pewnej kwoty, która nie jest już własnością podatnika, i może być przekazana jedynie organizacjom ze statusem OPP.
 

Dzięki temu mechanizmowi organizacje pożytku publicznego zwiększają swoje zasoby finansowe. Ponadto, zwiększa się świadomość istnienia i funkcjonowania takich organizacji wśród społeczeństwa. Pomoc organizacjom może zacząć się od prostego przekazania 1% podatku, a potem przerodzić w formy bardziej zaawansowane jak darowizny czy wolontariat.
 

1% jako źródło finansowania

NGO-sy mają możliwość korzystania z wielu sposobów finansowania swojej działalności. Od lat najczęściej korzystają ze składek członkowskich, środków publicznych, a także darowizn. Od momentu funkcjonowania mechanizmu 1% NGO-sy, które posiadają status organizacji pożytku publicznego, coraz chętniej korzystają z tego źródła finansowania. W 2009 roku 20% z nich zadeklarowało chęć skorzystania właśnie z tego sposobu[1]. Jest to kolejna możliwość dodana do listy potencjalnych źródeł finansowania, która pozwala organizacjom na ich większą dywersyfikację, zapewniającą większą stabilność finansową.
 

Organizacje pozarządowe coraz chętniej posługują się tą formą finansowania. W 2005 roku jedynie 6% organizacji skorzystało z tej opcji, a w 2009 już 17%. Warto także spojrzeć na mechanizm 1% z perspektywy całego trzeciego sektora. Patrząc na budżet całego sektora, najwięcej środków pochodzi ze źródeł publicznych, zarówno samorządowych jak i rządowych. Z roku na rok coraz większego znaczenia w budżecie sektora nabierają odpisy 1%. W 2005 roku stanowiły one 1% w całości przychodów stowarzyszeń i fundacji, a w 2009 już 5%[2]. Związane jest to zarówno ze wzrostem popularności formy OPP wśród organizacji pozarządowych, jak i popularności mechanizmu wśród społeczeństwa.
 

Perspektywa

Od 2004 roku podatnicy w Polsce mogą pomagać organizacjom pozarządowym na dwa sposoby – tradycyjnie droga darowizny pieniężnej lub poprzez przekazanie 1% podatku na rzecz OPP. W pewnym stopniu chęć pomocy innym jest zakorzeniona w polskiej kulturze. Często jednak ludzie rezygnują z jej niesienia, najczęściej tłumacząc się brakiem czasu. Przekazanie 1% podatku powinno być dla nich idealnym rozwiązaniem. Nie wymaga niemalże żadnego nakładu pracy ani czasu, a można dzięki temu wspomóc organizację, która uzyskane pieniądze na pewno dobrze zainwestuje.
 

Podatek dochodowy trzeba płacić. Podatnik nie ma wpływu na to, jak w 99% wykorzysta jego pieniądze państwo. Ale pozostaje 1%. Ten 1-procentowy wpływ jest ważny. Dlaczego pozwalać państwu podejmować decyzje, gdy można samemu zdecydować, gdzie te pieniądze mają trafić. Z każdym rokiem rośnie w Polsce liczba osób, które rozumieją tę zależność, dzięki czemu organizacje pozarządowe mogą lepiej funkcjonować.
 

Bibliografia

1.Herbst J., Przewłocka J., Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych. Raport z badania 2010, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2011

2.Przewłocka J., Zaangażowanie społeczne Polaków w roku 2010: wolontariat, filantropia, 1%. Raport z badań, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2011

3.Przewłocka J., Polskie Organizacje Pozarządowe. Najważniejsze pytania, podstawowe fakty, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2011

4.http://poradnik.ngo.pl/; 30.11.2011

5.http://pozytek.ngo.pl/wiadomosc/699902.html; 30.11.2011

6.http://pozytek.ngo.pl/wiadomosc/697552.html; 30.11.2011

7.http://civicpedia.ngo.pl/ngo/618102.html; 30.11.2011

8.http://www.1-procent.eu/; 30.11.2011

9.http://www.mf.gov.pl/_files_/podatki/broszury_informacyjne/1_proc_2011_www.pdf; 30.11.2011

10.http://www.jedenprocentpodatku.pl/index.php?p=1_procent; 30.11.2011

11.http://miecszanse.org/pl/centrum-pomocy-organizacjom-pozarzdowym/94-charakterystyka-iii-sektora-w-polsce-.html; 30.11.2011

12.http://www.1procent.aid.pl/; 30.11.2011

13.http://www.pozytek.gov.pl/files/pozytek/sprawozdanie_z_ustawy/monitoring%202007/1procent_2007.pdf; 30.11.2011

14.http://www.pozytek.gov.pl/; 30.11.2011

 



[1] Na podstawie danych z badania „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2010” przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Klon/Jawor

[2] Na podstawie danych z badania „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2010” przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Klon/Jawor

Wyślij znajomemu:


Imię i nazwisko :
Adres e-mail nadawcy :
Adres e-mail odbiorcy :
Komentarz :

dodaj artykuł


Autor *
Tytuł *
Zajawka *
Tekst *
Kod *